Më 30 qershor 1836, në Napoli, u botua për herë të parë vepra e Jeronim De Radës, “Këngët e Milosaos”, një nga tekstet themelore të letërsisë shqiptare dhe një pikënisje e rëndësishme e romantizmit shqiptar.
Botimi i kësaj vepre shënoi një kthesë në zhvillimin e letërsisë kombëtare, duke sjellë një formë të re shprehjeje artistike ku ndjenjat, historia dhe ideali atdhetar ndërthuren në mënyrë të veçantë. Përmes një gjuhe poetike dhe një rrëfimi të ngarkuar emocionalisht, De Rada krijoi një vepër që tejkaloi kufijtë e thjeshtë letrarë dhe u shndërrua në simbol të identitetit kombëtar.
Në qendër të poemës qëndron historia e dashurisë mes Milosaos, birit të sundimtarit të Shkodrës, dhe Rinës, një vajze nga shtresat e varfra. Ngjarjet zhvillohen në Shqipërinë e shekullit XV dhe pasqyrojnë përplasjen mes dashurisë dhe normave shoqërore, një temë që ruan aktualitet edhe sot.
Megjithëse historia përfundon në tragjedi, me humbjen e Rinës dhe rënien e Milosaos në betejë, vepra përcjell mesazhe të forta mbi dashurinë, sakrificën, dinjitetin njerëzor dhe atdhedashurinë.
E ndërtuar si një roman lirik, “Këngët e Milosaos” ndërthur elemente të poezisë dhe epikës, duke u mbështetur në pasurinë e folklorit arbëresh. Vepra luajti gjithashtu një rol të rëndësishëm në ruajtjen e gjuhës dhe kulturës shqiptare në diasporë, në një periudhë kur identiteti kombëtar ishte ende në formim.
Ajo është vlerësuar edhe nga personalitete të letërsisë evropiane, përfshirë Victor Hugo, i cili e cilësoi si një “vepër të përkryer romantike”.
Sot, 190 vjet pas botimit të saj të parë, “Këngët e Milosaos” mbetet një nga gurët themelorë të letërsisë shqipe dhe një dëshmi e fuqisë së artit për të ruajtur gjuhën, kulturën dhe kujtesën kombëtare.