Arkeologet kanë bërë një zbulim të rrallë në ujërat mes Evropës dhe Afrikës. Studiuesit kanë identifikuar mbi 100 anije të mbytura në Gjirin e Gjibraltarit, të periudhave të ndryshme nga rreth 2,500 vjet me parë deri në shekullin e 20, duke zbuluar një histori mijëravjeçare tregtie, lufte dhe lundrimi në një nga kalimet më të rëndësishme detare në botë.
Në ujërat strategjike të Ngushtica se Gjibraltarit, arkeologët kanë zbuluar një “varrezë” të vërtetë anijesh, që hedh dritë mbi historinë e pasur detare të rajonit.
Studimi i zhvilluar nga ekspertë spanjollë identifikoi 151 vende arkeologjike nënujore, përfshirë 124 anije të mbytura, në një sipërfaqe relativisht të vogël detare.
Këto rrënoja i përkasin periudhave të ndryshme historike, duke filluar nga qytetërimi i lashtë punik dhe epoka romake, deri te Mesjeta dhe kohët moderne.
Zbulimi më i hershëm daton në shekullin e pestë para erës sonë, ndërsa disa prej më interesantëve lidhen me luftërat napoleonike dhe madje edhe me Lufta e Dytë Botërore.
Sipas studiuesve, kjo zonë ka qenë për shekuj me radhë një nyje kyçe e tregtisë dhe lundrimit. Çdo anije që lëviz nga Mesdheu drejt Atlantikut detyrohet të kalojë përmes kësaj ngushtice, duke e kthyer gjirin në një pikë pritjeje dhe ndalese strategjike.
Interesant është fakti se shumë prej këtyre anijeve kanë mbetur të pazbuluara deri më sot, për shkak të mungesës së kërkimeve të thelluara nënujore. Vetëm vitet e fundit, falë teknologjive moderne si skanimi 3D i shtratit të detit dhe matjet magnetike, është bërë e mundur identifikimi i tyre.
Studiuesit paralajmërojnë se këto pasuri arkeologjike mbeten të rrezikuara nga aktiviteti i anijeve moderne dhe ndryshimet mjedisore. Ata synojnë t’i dokumentojnë dhe mbrojnë këto vende, të cilat ofrojnë informacion të çmuar për historinë e tregtisë, teknologjisë detare dhe jetës së marinarëve ndër shekuj.
Eksplorimet pritet të vazhdojnë edhe në thellësi më të mëdha, ku besohet se fshihen dëshmi edhe më të hershme, ndoshta që nga periudhat parahistorike.