Shqipëria është bërë shënjestër e tensioneve midis Teheranit dhe Organizatës Popullore Muxhahedine të Iranit (MEK), një grup anti-regjim iranian që ka selinë e tij globale në kampin Ashraf-3 pranë Durrësit.
Sipas një analize të medias greke Kathimerini, aktivitetet anti-regjim të MEK kanë nxitur hakmarrjen e shërbimeve sekrete iraniane, duke e kthyer Shqipërinë në një objektiv të mundshëm për sulme kibernetike dhe kërcënime diplomatike.
Pjesë nga analiza:
Ish-udhëheqësi iranian Ali Khamenei e përshkroi Shqipërinë si “një vend të vogël dhe djallëzor në Evropë” pas vrasjes së gjeneral majorit iranian Qasem Soleimani në janar 2020, pranë Aeroportit Ndërkombëtar të Bagdadit, nga një dron amerikan. Deklarata u interpretua si një sulm ndaj rolit të Shqipërisë në mbrojtjen e organizatës anti-regjim iraniane, MEK (Organizata Popullore Muxhahedine të Iranit).
Reagimi i presidentit të atëhershëm të Shqipërisë, Ilir Meta, ishte i menjëhershëm: Shqipëria nuk është një vend djallëzor, por një demokraci që ka vuajtur nën diktaturë dhe respekton të drejtat e njeriut. Kryeministri Edi Rama shtoi se kërcënimet nuk e dekurajojnë vendin, i cili, si anëtar i NATO-s, është i mbrojtur.
Por pse Irani kërcënon një vend të vogël në Evropën Juglindore? Arsyeja kryesore lidhet me praninë e rreth 3,000 anëtarëve të MEK në Shqipëri, një grup anti-regjim që Teherani e konsideron terrorist. Aktivitetet e MEK, përfshirë samitet globale “Irani i Lirë” dhe fushata online kundër regjimit iranian, kanë tërhequr vëmendjen e shërbimeve sekrete të Teheranit, duke e vendosur Shqipërinë në qendër të një lufte të heshtur.
Historikisht, marrëdhëniet Shqipëri-Irani ishin të mira gjatë kohës së Ruhollah Khomeinit dhe Enver Hoxhës. Megjithatë, pas rënies së komunizmit në Shqipëri, Irani synoi të përdorte vendin si platformë për promovimin e Islamit shiit në Ballkan, një synim i penguar nga orientimi pro-perëndimor i Shqipërisë dhe karakteri laik i saj kushtetues.
Zhvendosja e MEK në kampin Ashraf-3 pranë Durrësit (2013–2016), në përpjekje të mbështetur nga SHBA dhe OKB, intensifikoi tensionet. Shqipëria u përfshi në përplasjen midis interesave iraniane dhe mbështetjes perëndimore për grupin anti-regjim. Si rezultat, diplomatë iranianë, të dyshuar për veprimtari terroriste, u dëbuan nga vendi, dhe aktivitetet e tyre u monitoruan nga shërbimet shqiptare dhe aleatët perëndimorë.
Përshkallëzimi i tensioneve përfshiu sulme kibernetike nga hakerë të lidhur me Iranin, duke goditur portalin qeveritar e-Albania në mars 2022 dhe më vonë shërbimet e Bashkisë së Tiranës në 2025. Autoritetet shqiptare iu përgjigjën duke dëbuar diplomatët iranianë dhe izoluar kampin e MEK. Kryeministri Rama deklaroi se Shqipëria ishte përballur me agresione kibernetike të drejtpërdrejta nga Irani, duke e konsideruar këtë kërcënim jo si gjeopolitikë abstrakte, por si çështje të sigurisë kombëtare.
Ekspertët, përfshirë Genc Pollon dhe Arjan Dyrmishin, theksojnë se burimi kryesor i kërcënimeve iraniane nuk është fetar, por politik: aktivitetet anti-regjim të MEK dhe mbështetja e Shqipërisë për aleancën SHBA-Izrael. Shqipëria ka qenë objektiv i kërcënimeve dhe sulmeve asimetrike, duke përfshirë operacione spiunazhi dhe sulme kibernetike, duke e vendosur vendin në një situatë të tensionuar ndërkombëtarisht.
Sipas ish-ministrit të Brendshëm Sandër Lleshi, Shqipëria nuk kërcënohet drejtpërdrejt nga raketat, por nga mënyra të tjera asimetrike. Autoritetet e sigurisë shqiptare vazhdojnë të monitorojnë veprimet e mundshme të agjentëve iranianë në territorin e vendit, duke përballuar sfidën e një lufte hibride që lidh Lindjen e Mesme me Evropën.