Presidenti amerikan Donald Trump ka thirrur ekipin e sigurisë kombëtare të Shtëpisë së Bardhë për të shqyrtuar një propozim të ri nga Irani, që synon uljen e tensioneve dhe hapjen e rrugës për një marrëveshje të mundshme për përfundimin e konfliktit që vijon prej tre muajsh. Sipas Shtëpisë së Bardhë, sekretarja e shtypit Karoline Leavitt deklaroi se Trump pritet të dalë shumë shpejt me një qëndrim zyrtar, duke theksuar se “vijat e kuqe” të Uashingtonit mbeten të pandryshuara, veçanërisht për të penguar Iranin të pajiset me armë bërthamore.
Në të njëjtën linjë, sekretari amerikan i Shtetit Marco Rubio e cilësoi propozimin iranian si “më të mirë se sa pritej”, por shprehu dyshime mbi qëllimet reale të Teheranit dhe besueshmërinë e negociatorëve të tij. Sipas raportimeve, Irani ka propozuar një marrëveshje të përkohshme që përfshin hapjen e Ngushtica e Hormuzit, në këmbim të heqjes së bllokadës amerikane ndaj porteve iraniane. Rruga detare mbetet e tensionuar, ndërsa rreth një e pesta e naftës dhe gazit global kalon përmes saj.
“Mendoj se ata po përpiqen seriozisht të gjejnë një mënyrë për të blerë më shumë kohë. Nuk duhet t’i lëmë të ikin pa u ndëshkuar. Ata janë negociatorë shumë të mirë. Ata janë negociatorë me shumë përvojë. Duhet të sigurohemi që çdo marrëveshje që arrihet do t’i pengojë përfundimisht ata të lëvizin me shpejtësi drejt blerjes së një arme bërthamore në çdo kohë,” tha Rubio.
Çmimet e naftës kanë reaguar menjëherë, me Brent që ka kaluar 110 dollarë për fuçi, duke thelluar shqetësimet për ndikimin ekonomik global. Në planin diplomatik, negociatat mbeten të brishta. SHBA kërkon ndalimin e plotë të programit bërthamor iranian, ndërsa Teherani insiston në kufizime të përkohshme dhe kërkon lehtësim sanksionesh, lirimin e miliarda dollarëve të ngrira dhe kompensim për dëmet e luftës. Irani gjithashtu kërkon të ruajë ndikimin e tij rajonal, ndërsa Uashingtoni kërkon kufizimin e mbështetjes për grupet aleate në Lindjen e Mesme.
SHBA-të po bëjnë thirrje për një ndërprerje të plotë të programit bërthamor të Teheranit, ndërsa Irani këmbëngul që çdo kufizim duhet të jetë i kufizuar në kohë.
Rezervat e uraniumit të pasuruar
Donald Trump ka thënë se Uashingtoni dëshiron të marrë kontrollin e afërsisht 400 kilogramëve uranium të pasuruar shumë të Iranit. Teherani e refuzon kategorikisht këtë mundësi.
Irani thotë se do të vazhdojë të vendosë kufizime në lundrimin në Ngushticën e Hormuzit derisa të hiqet bllokada amerikane e porteve iraniane. Në të kundërt, Uashingtoni e bën të qartë se masat do të mbeten në fuqi derisa të arrihet një marrëveshje.
Pala iraniane po kërkon heqjen e sanksioneve dhe lirimin e rreth 20 miliardë dollarëve në asete të ngrira si kusht për një marrëveshje të qëndrueshme.
Dëmshpërblimet e luftës
Teherani gjithashtu po kërkon kompensim deri në 270 miliardë dollarë për dëmet që i atribuon sulmeve amerikane dhe izraelite.
SHBA-të po kërkojnë të kufizojnë mbështetjen e Iranit për aleatët e saj rajonalë, siç janë Hezbollahu në Liban dhe Hamasi në Gaza, si dhe të ndalojnë programin e saj të raketave balistike.