Henri Kagan dhe Kenso Soai fituan Çmimin Nobel në Kimi për vitin 2026 për kërkimet e tyre mbi mënyrën se si reaksionet kimike mund të favorizojnë një formë të caktuar të molekulave, punë me rëndësi për kiminë organike dhe prodhimin e përbërjeve farmaceutike.
Komiteti Nobel për Kiminë i vlerësoi dy shkencëtarët “për zbulimin e efekteve jolineare dhe autokatalizës në sintezën organike asimetrike”, sipas njoftimit të Akademisë Mbretërore Suedeze të Shkencave.
Kërkimet lidhen me të ashtuquajturat molekula kirale, të cilat mund të ekzistojnë në dy forma që janë imazhe pasqyrë të njëra-tjetrës, ngjashëm me dorën e majtë dhe të djathtë. Këto forma mund të kenë të njëjtën përbërje kimike, por të ndërveprojnë ndryshe me sistemet biologjike.
Kjo është veçanërisht e rëndësishme në industrinë farmaceutike, ku forma tredimensionale e një molekule mund të përcaktojë mënyrën se si një substancë vepron në organizëm.
Kagan, kimist francez, është një nga studiuesit kryesorë të sintezës asimetrike, ndërsa Soai, nga Japonia, njihet për punën mbi autokatalizën asimetrike, ku produkti i krijuar nga një reaksion ndihmon në përshpejtimin e të njëjtit reaksion dhe favorizon prodhimin e njërës formë molekulare.
Sipas Akademisë Mbretërore Suedeze të Shkencave, zbulimet e tyre kanë ndihmuar në thellimin e kuptimit mbi mënyrën se si mund të krijohet dhe të përforcohet një formë molekulare kundrejt tjetrës në reaksionet kimike.
Kagan dhe Soai do të ndajnë çmimin prej 12 milionë koronash suedeze. Medaljet dhe diplomat do t’u dorëzohen më 10 dhjetor në Stokholm, në ceremoninë tradicionale të Çmimeve Nobel.