Në një kohë tensionesh gjeopolitike në rritje dhe riorganizimesh në tregtinë globale, Bashkimi Evropian po lëviz me vendosmëri për të forcuar aleancat e tij ndërkombëtare.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen arriti një marrëveshje të tregtisë së lirë me kryeministrin australian, Anthony Albanese, disa orë më parë duke shënuar një tjetër fitore të madhe (tregtare) për Brukselin.
Marrëveshja do të eliminojë pothuajse të gjitha tarifat për produktet evropiane/ Komisioni vlerëson se do të kursejë rreth 1 miliard euro në vit për eksportuesit.
Në të njëjtën kohë, eksportet e BE-së në Australi pritet të rriten deri në 33% gjatë dekadës së ardhshme.
“BE-ja dhe Australia mund të jenë gjeografikisht larg, por nuk mund të jemi më afër në mënyrën se si e shohim botën”, theksoi von der Leyen, duke shtuar: “Me këto partneritete të reja dinamike në siguri dhe mbrojtje, si dhe në tregti, po i afrohemi edhe më shumë.”
Marrëveshja mbulon një gamë të gjerë sektorësh, me përfitime të konsiderueshme të pritura për produktet e qumështit (deri në +48%), automobilat (+52%) dhe kimikatet (+20%).
Tarifat do të ulen gradualisht në zero për produkte të tilla si djathi (brenda tre viteve), vera, çokollata dhe ushqimet e përpunuara.
Megjithatë, bujqësia ishte përsëri një “pikë shqetësuese”. Çështja e mishit të viçit dhe të deleve doli të ishte veçanërisht e ndjeshme, duke çuar në dështimin e negociatave në vitin 2023.
Në fund të fundit, u ra dakord për kuota prej 30,600 tonësh për mishin e viçit dhe 25,000 tonësh për mishin e deles në vit, ndërsa parashikohet edhe një mekanizëm mbrojtës për tregun evropian në rast të një rritjeje të papritur të importeve, shkruan kathimerini.
Qasja në lëndë të para kritike
Në të njëjtën kohë, marrëveshja i hap BE-së akses në lëndë të para kritike si litiumi, mangani dhe alumini-burime jetësore për tranzicionin energjetik dhe konkurrueshmërinë industriale të Evropës.
Në këmbim, BE-ja bëri lëshime siç është mos-heqja e taksës së makinave luksoze në Australi, megjithëse 75% e automjeteve elektrike evropiane do të përjashtoheshin.
Marrëveshja nuk kufizohet vetëm në tregti. Në të njëjtën kohë, u njoftua një partneritet i ri sigurie dhe mbrojtjeje midis BE-së dhe Australisë, i cili përfshin bashkëpunimin mbi kërcënimet kibernetike, shkëmbimin e informacionit dhe ushtrimet e përbashkëta.
“Përtej tregtisë së mishit të viçit dhe elbit ne po bashkojmë forcat edhe në fushën e sigurisë”, tha Kaja Kallas. “Australia dhe Evropa mund të ndahen nga oqeanet, por siguria jonë është e pandashme.”
Rëndësia gjeostrategjike
Kjo marrëveshje e re është pjesë e një strategjie më të gjerë të BE-së për të diversifikuar marrëdhëniet e saj tregtare, veçanërisht pas kthimit të Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë në vitin 2025.
Siç vërejnë burimet evropiane, marrëveshjet tregtare tani po fitojnë rëndësi gjeostrategjike në rritje.
Në këtë kontekst, BE-ja ka lidhur tashmë marrëveshje me vende si Meksika, Zvicra dhe Indonezia, ndërsa marrëveshja me Mercosur pritet të hyjë në fuqi përkohësisht më 1 maj, pavarësisht sfidave ligjore në Parlamentin Evropian.
“Sot është një hap i rëndësishëm për të demonstruar besueshmërinë tonë si një partner kryesor tregtar”, tha Komisioneri i Tregtisë Maroš Šefčovič, duke nënvizuar se përparësia tani është transformimi i marrëveshjeve në rezultate të prekshme.
Ambiciet e BE-së nuk ndalen këtu. Negociatat janë duke u zhvilluar me vendet e Azisë dhe Afrikës, si Filipinet, Tailanda, Malajzia, Emiratet e Bashkuara Arabe, si dhe shtetet në Afrikën Lindore dhe Jugore.
Paralajmërime nga SHBA-të
Megjithatë, mjedisi ndërkombëtar mbetet i paqëndrueshëm. Shtetet e Bashkuara kanë paralajmëruar tashmë se mund të kufizojnë eksportet e gazit natyror të lëngshëm (LNG) në Evropë nëse nuk hiqen tarifat për produktet amerikane.
«Nuk e di çfarë do të ndodhë me energjinë nëse marrëveshja nuk ratifikohet… Nëse nuk zbatohet, do të kthehemi në pikën fillestare», tha për Financial Times ambasadori i SHBA-së në BE, Andrew Pazder.
Brenda këtij sfondi kompleks, marrëveshja BE-Australi shfaqet si një tjetër pjesë në enigmën e strategjisë së re evropiane: një përpjekje për të forcuar qëndrueshmërinë ekonomike, për të siguruar zinxhirët kritikë të furnizimit dhe për të konsoliduar pozicionin e Evropës në një botë me konkurrencë në rritje.