Referendumi i fundit në Itali ka treguar një mobilizim të jashtëzakonshëm të të rinjve.
Ndërsa pjesëmarrja totale arriti në 58,9%, tek të rinjtë 18–28 vjeç, Gjenerata Z, pjesëmarrja ishte 67%, dhe shumica votuan ‘Jo’ me 58,5%.
Rezultatet tregojnë se qytetarët më të arsimuar dhe të diplomuar ishin më të vendosur për të refuzuar ndryshimet, ndërsa punonjësit e zakonshëm u ndanë dhe mbështetja për “Po” ishte më e lartë mes amviseve. Në qendër të spektrit politik, mbështetja për ligjin arriti vetëm 31%.
Pjesëmarrja e lartë, sidomos mes të rinjve, vjen si pasojë e politizimit të referendumit. Tema teknike e reformës nuk duket se ka tërhequr interesin kryesor të votuesve; vendimi i shumicës u bazua më shumë mbi pasojat politike sesa mbi përmbajtjen specifike të reformës. Një pjesë e votuesve që nuk kishin marrë pjesë në zgjedhjet e 2022-ës dhe në ato europiane të 2024-ës u mobilizuan dhe votuan “Jo”, duke rritur ndikimin e rezultateve.
Analiza sipas moshës dhe statusit shoqëror tregon se pjesëmarrja më e lartë është mes studentëve dhe të rinjve, ndërsa më e ulëta tek të moshuarit dhe të pakënaqurit ekonomikisht. Për Gjeneratën Y (29–44 vjeç) u regjistrua abstensioni më i lartë, me 47,5% të mosvotuesve, gjithmonë me një përparësi për “Jo” prej 54,8%.
Nga pikëpamja politike, mobilizimi ishte i dukshëm tek partitë e majta dhe të djathta, ndërsa më pak aktivizim u pa tek qendra dhe qendror-djathtas. Vetëm në Partinë Demokratike u regjistrua një diskurs i vogël pro-“Po” (rreth 9%), ndërsa te Mbështetësit e M5S rreth 17% votuan “Po”, megjithëse udhëheqësi i tyre mbështeste “Jo”. Në qendër-djathtas, disa zhvendosje u panë mes votuesve të Lega dhe Forza Italia, respektivisht me 12% dhe 10% pro-“Jo”.
Analiza sipas të ardhurave dhe statusit social tregon se vota “Jo” dominon tek grupet më të arsimuara dhe ekonomisht të privilegjuara, ndërsa “Po” është më e popullarizuar tek amviset dhe ata me nivel më të ulët arsimor.
Dështimi i qeverisë dhe veçanërisht i kryetares së Këshillit, Giorgia Meloni, është i qartë sipas Corriere. Pozicioni i saj në muajt e fundit ka reflektuar sfida të shumta, përfshirë kushtet e vështira ekonomike, rritjen e kostove jetësore dhe tensionet ndërkombëtare.